Vorig jaar augustus was het op sommige plekken in Nederland warmer op straat dan op een terras in Spanje. Dat heeft alles te maken met al dat beton en die tegels die de warmte vasthouden. Je tuin kan deel van het probleem zijn - maar ook van de oplossing. En: steeds meer gemeenten betalen je daarvoor mee.
Waarom de betegelde tuin zijn langste tijd heeft gehad
De volledig dichtgelegde tuin was lang de norm: makkelijk schoon te houden, geen onkruid, praktisch voor de auto. Maar dat gemak heeft een prijs. Beton en tegels slaan overdag warmte op en geven die 's nachts weer af, waardoor je huis in de zomer moeilijk afkoelt. Tegelijk loopt regenwater nergens heen - het belandt direct in het riool, waardoor straten bij een hevige bui blank komen te staan.
In Nederland is een groot deel van de privétuinen grotendeels verhard. Samen vormen al die tegels en beton een aanzienlijke warmtebron in wijken - de zogenoemde hitte-eilanden. Steden als Amsterdam, Rotterdam en Utrecht werken actief aan programma's om dat terug te draaien, niet alleen in openbaar gebied, maar ook in achtertuinen van gewone huishoudens.
Wat er met de vrijgekomen plek kan
Als je tien vierkante meter tegels verwijdert, heb je ineens een hoop ruimte. De meest logische keuze is een bloemenborder met vaste planten, maar er zijn meer opties die er mooi uitzien en tegelijk goed zijn voor de omgeving:
- Heesters en vaste planten - laag onderhoud, elk jaar terugkerend, goed voor insecten
- Een grindbed met kruipende planten - laat water door, houdt onkruid grotendeels tegen
- Gras of een gazon - simpelst qua aanleg, maar vergt wel regelmatig maaien
- Een moestuin of kruidentuin - praktisch én eetbaar resultaat
- Een waterpartij of kleine vijver - trekt amfibieën en vogels aan
Voor pollinator-vriendelijke planten die ook droge zomers doorstaan, kun je denken aan lavendel, salvia, sedum en wilde marjolein. Die hoef je nauwelijks water te geven als ze eenmaal zijn aangeslagen. Wil je weten welke planten het best gedijen op jouw plek in de tuin? Dit artikel over de standplaats van buitenplanten helpt je verder op weg.
Zo pak je het ontegelen aan
Het verwijderen van tegels klinkt als zwaar werk, maar valt mee als je het slim aanpakt. Je hebt nodig: een breekijzer of koevoet, een kruiwagen en een goede rugspier - of een buurman die dat heeft. De meeste tegels liggen gewoon los op zand en hoef je alleen maar op te tillen.
Daarna de bodem: afhankelijk van wat er onder zit (zand, klei of fundering), moet je soms een laag grond aanvullen. Een bodembedekker van een paar centimeter tuinaarde of compost is genoeg om je planten goed te laten starten. Als je de tegels zelf niet kunt gebruiken, zijn er vaak bouwmaterialenbeurzen of Marktplaatsadvertenties waar ze gretig afgenomen worden - je bent ze zo kwijt.
Een tip die goed werkt: begin klein. Eén border van een paar tegels is al genoeg om het verschil te voelen. Wie eenmaal ziet hoe snel een stukje aarde tot leven komt, wil meestal meer.
Subsidie aanvragen kost minder moeite dan je denkt
Dit is het deel dat veel mensen verrast: bijna elke Nederlandse gemeente heeft inmiddels een regeling voor het ontegelen van tuinen. De bedragen variëren van 3 tot 15 euro per vierkante meter verwijderde verharding, afhankelijk van waar je woont. Sommige gemeenten geven ook een tegemoetkoming voor de aanschaf van planten of een regenton.
Je hoeft daarvoor geen ingewikkeld formulier in te vullen. Via de Groenesubsidiewijzer van Milieu Centraal vind je in twee klikken welke regelingen er in jouw gemeente beschikbaar zijn. In Groningen kun je nog tot 30 juni 2026 subsidie aanvragen voor dit jaar - de deadline is nog maar twee weken weg, dus als je er woont, is dit het moment.
Naast gemeentelijke subsidies zijn er soms ook waterschapsregelingen voor het afkoppelen van je regenpijp van het riool, zodat regenwater direct in je tuin kan sijpelen in plaats van het rioolstelsel te belasten.
De zomertuin die 5 graden koeler aanvoelt
Een ontegelde tuin is in de zomer gemiddeld 3 tot 5 graden koeler dan een volledig verharde tuin. Dat klinkt als een detail, maar je merkt het direct: 's avonds buiten zitten is aangenamer, de hitte drukt minder zwaar op de wijk als geheel, en het huis koelt na zonsondergang sneller af.
Bijkomend voordeel: je tuin trekt meer leven aan. Vogels, egels, vlinders en bijen verschijnen vanzelf als je ze de ruimte geeft. Als je ook specifiek wilt werken aan het aantrekken van bestuivers, lees dan ons artikel over hoe je je tuin aantrekkelijk maakt voor vlinders en bijen - daar staan concrete planttips in per seizoen.
En dan is er nog de waarde van je huis. Kopers kijken steeds vaker naar de duurzaamheid van een woning en de tuin. Een groene, onderhoudsvriendelijke buitenruimte scoort beter dan een grijs betontegel-vlak. Niet alles is in euro's uit te drukken, maar dit punt wel.
Eén tegel per keer
Je hoeft het niet groot aan te pakken. Wie nu begint, geniet er dit jaar al van. Begin met een kleine hoek, kijk wat er bloeit, laat een paar planten hun gang gaan en geef de bodem de kans om te herstellen. Na een seizoen kun je je bijna niet meer voorstellen hoe die grijs betegelde plek er daarvoor uitzag - en wil je vrijwel zeker meer.
