De eerste kille ochtenden zijn er alweer. Bladeren waaien over het terras, de barbecue staat al weken droog en de tuinstoelen voelen 's ochtends klam aan. Juist nu, in september en oktober, leg je de basis voor een tuin die de winter goed doorkomt en in het voorjaar meteen weer kleur laat zien. Wacht je tot de eerste nachtvorst, dan mis je een paar klussen die je daarna niet meer kunt inhalen.
Waarom de herfst het beste moment is
De grond is nog warm van de zomer, terwijl de lucht al afkoelt. Precies die combinatie zorgt ervoor dat wortels nu het snelst aanslaan. Plant je iets in september of oktober, dan heeft het weken de tijd om zich te vestigen voordat de vorst invalt. Wacht je tot november, dan is de bodem al te koud en moet elke plant het voorjaar afwachten voor echte groei. Hetzelfde geldt voor gazon, bloembollen en zelfs voor de bescherming van je terrasmeubelen: hoe eerder je begint, hoe minder schade je in het voorjaar hoeft te herstellen.
Bescherm je terrasmeubels tegen vocht en schimmel
Regen is de grootste vijand van je tuinset. Hout gaat rotten, rotan verkleurt en metalen frames beginnen te roesten zodra water in de verbindingen blijft staan. Een stevige, ademende hoes voorkomt dat vocht insluit, wat juist erger is dan geen hoes. Kies daarom voor een hoes met ventilatiegaten in plaats van plastic dat condens vasthoudt.
Kussens en stof horen sowieso binnen te staan, ook onder een overkapping worden ze vochtig door de luchtvochtigheid alleen al. Heb je afgelopen jaar nieuwe meubels gekocht, dan lees je hier hoe je ze het langst mooi houdt, want de eerste winter bepaalt vaak hoeveel jaar een set meegaat.
Geef je gazon een laatste voedingsboost
Najaarsmest bevat weinig stikstof en relatief veel kalium en fosfor. Dat is precies wat gras nodig heeft om sterke wortels te vormen in plaats van nieuwe sprieten die toch bevriezen. Strooi de mest voor half oktober uit, dan heeft het gras nog genoeg groeiseizoen over om het op te nemen.
Maai je gazon de laatste keren dit seizoen wat langer dan je in de zomer zou doen. Kort gras heeft minder blad om zonlicht op te vangen en komt daardoor verzwakt de winter in. Verwijder ook afgevallen bladeren van het gras zelf, want daaronder verstikt en verrot het gazon binnen een paar weken. De bladeren die je van het gras haalt, gooi je overigens niet weg: die zijn zo weer nuttig in de border.
Plant nu bloembollen voor een kleurrijke lente
Tulpen, narcissen en krokussen horen in de grond voordat de bodem écht afkoelt, dus het liefst in oktober. Plant ze op een diepte van ongeveer twee tot drie keer de hoogte van de bol, met de punt naar boven. Kies je een plek waar je vorig jaar ook al bollen had staan, wissel dan van soort: bij herhaald gebruik van dezelfde plek hopen ziekten en schimmels zich op in de grond.
Twijfel je waar je nieuwe planten het beste kwijt kunt, of welke potplanten straks eerst naar binnen moeten? In dit artikel lees je hoe je de juiste standplaats kiest, iets dat in de herfst net zo belangrijk is als in de zomer.
Laat wat rommel liggen voor egels en insecten
Een tuin die er te opgeruimd bijligt, is voor egels en insecten juist een probleem. Egels eten zich in de herfst vol om een vetreserve op te bouwen voor de winterslaap, die meestal eind oktober begint. Ze zoeken daarna een beschutte plek onder een heg, een takkenhoop of een schuurtje. Veeg daarom niet alles kaal: een hoop bladeren en snoeihout van minstens een halve meter dik onder een struik biedt precies de beschutting die ze nodig hebben, aldus Egelbescherming Nederland.
Ook uitgebloeide vaste planten kun je beter laten staan dan direct terugsnoeien. Ze bieden schuilplaats voor insecten en de zaden zijn voedsel voor vogels die de winter in je tuin doorbrengen. Natuurmonumenten noemt deze combinatie van opruimen en bewust laten liggen in hun eigen tips voor een winterklare tuin een van de simpelste manieren om de biodiversiteit in je achtertuin te ondersteunen.
Denk ook aan onkruid en de moestuin
Onkruid groeit in de herfst langzamer dan in de zomer, wat dit juist een goed moment maakt om het grondig weg te halen. Wied je nu, dan voorkom je dat zaden overwinteren en volgend voorjaar massaal ontkiemen. Heb je een moestuinbak of border met eetbare planten, dan kun je nu nog winterharde gewassen als spinazie, veldsla en tuinbonen zaaien. Die groeien langzaam door tot de vorst echt doorzet en leveren in het vroege voorjaar al een eerste oogst op.
Vergeet ook je buitenkraan niet. Een kraan die na de eerste vorstnacht nog vol water zit, barst bijna gegarandeerd. Draai de watertoevoer af, laat de leiding leeglopen en berg de tuinslang droog op.
Dit pak je dit weekend het eerst aan
Heb je maar een middag? Begin dan met de drie dingen die het meeste verschil maken: haal de kussens en stof van je tuinset binnen, strooi najaarsmest op het gazon en plant een eerste partij bloembollen. De rest, van de takkenhoop voor egels tot het wieden van onkruid, kun je verspreiden over de komende weken. Zo sta je in maart niet voor een tuin vol reparatiewerk, maar voor een tuin die precies daar verdergaat waar je hem in oktober achterliet.
