De zomers worden heter, de droge periodes langer. Wie de afgelopen jaren een tuin heeft gehad, weet hoe snel gras vergeelt, hoe snel borders wegzakken en hoe moeilijk het is om alles bij te houden als de zon dagenlang op de tegels knalt. Een klimaatbestendige tuin is geen luxe meer - het is de slimste investering die je dit jaar in je buitenruimte doet.
Tegels weg, groen erin
De grootste vijand van een klimaatbestendige tuin is verharding. Beton en tegels houden warmte vast en laten regenwater nergens naartoe. Gemeenten pakken dit actief aan - meerdere geven zelfs subsidie voor het vergroenen van privétuinen. Vuistregel: maak minimaal 60 procent van je tuin groen.
Dat betekent niet dat je alles moet omgooien. Begin met één of twee tegels per rij te vervangen door grind, gras of bodembedekkers als zuring, tijm of vetplanten. Wat tegels verwijderen je oplevert is meer dan je denkt: een koelere tuin, minder wateroverlast bij heftige buien, en minder schoffelen.
Regenwater opvangen en slim inzetten
Droogte en wateroverlast lijken elkaars tegenpolen, maar ze zijn onderdeel van hetzelfde probleem: de bodem verwerkt water niet goed. Een regenton aan de regenpijp is de makkelijkste oplossing. Tijdens droge periodes gebruik je dat water voor je planten - gemiddeld loopt een ton van 200 liter bij een middelgrote bui binnen een uur vol.
Wie verder wil, koppelt de regenpijp volledig af van het riool en stuurt het water naar een laag punt in de tuin. Een wadi - een licht verdiept grasveldje - absorbeert bij hevige regen het overtollige water en laat het rustig in de bodem trekken. Dit scheelt ook druk op het gemeenteriool bij extreme buien.
Geef je planten bovendien minder vaak water, maar dan flink. Kleine beetjes dagelijks wennen planten af aan diep wortelen - ze verwachten dan altijd vocht vlak onder de oppervlakte. Geef je één keer per week een flinke portie, dan groeien wortels dieper en staan planten beter bestand tegen droge periodes.
Schaduw als strategie
Schaduw in de tuin is niet alleen prettig voor jezelf. Planten die in volle zon staan, verdrogen sneller en vragen meer water. Bomen zijn de meest duurzame oplossing, maar vragen geduld. Een pergola met klimplanten werkt sneller: wilde kamperfoelie, blauwe regen of een clematis groeit al in één seizoen fors en biedt merkbaar meer schaduw.
Zonneschermen helpen ook, maar hebben nauwelijks effect op de bodemtemperatuur. Een pergola met levende beplanting koelt niet alleen de lucht eronder maar ook de grond eromheen, omdat planten via verdamping actief warmte afvoeren. Als je het terras al hebt ingericht als verlengde woonruimte, is een groene pergola daarvoor de perfecte afwerking. Lees ook hoe je je terras inricht als buitenwoonkamer voor meer inspiratie.
Droogtetolerante planten kiezen
Veel tuinplanten die in Nederland populair zijn, komen oorspronkelijk uit vochtige klimaten. Ze weten simpelweg niet goed raad met langdurige droogte. Kies je bewust voor droogtetolerante soorten, dan hoef je aanzienlijk minder te irrigeren.
Lavendel, rozemarijn, salie en stipa (vedergras) zijn klassieke keuzes die goed ogen en weinig water vragen. Sedum en andere vetplanten werken uitstekend als bodembedekker op zonnige plekken. Kijk ook eens naar wilde planten als korenbloem, wilde pastinaak of kaasjeskruid. Ze trekken bovendien vlinders en bijen aan, wat je tuin als geheel robuuster maakt.
Een handige vuistregel: planten met grijsgroene of zilverachtige bladeren zijn bijna altijd droogtetolerant. Die kleur is een aanpassing aan hete, droge omstandigheden. Denk aan lavendel, santolina, artemisia en eucalyptus. Donkergroen blad houdt meer vocht vast en vraagt doorgaans ook meer water.
Subsidies die je misschien over het hoofd ziet
Veel gemeenten geven subsidie voor het vergroenen van tuinen en het afkoppelen van regenpijpen. De bedragen variëren, maar 200 tot 500 euro voor een ontegeld voortuintje is geen uitzondering. Informeer bij je gemeente of er een ontegel-regeling of klimaatbestendig-tuinen-subsidie beschikbaar is. Sommige gemeenten werken ook met gratis pakketten wilde bloemen of inheemse beplanting.
Organisaties als IVN Natuureducatie en Milieu Centraal hebben gratis hulpmiddelen en digitale tools die helpen bepalen welke maatregelen voor jouw tuin het meeste effect hebben.
Waar je morgen mee begint
Een klimaatbestendige tuin vergt een kleine investering in tijd en soms geld, maar betaalt zich terug in minder tuinonderhoud, lagere waterrekeningen en een groene buitenruimte die er ook in augustus nog prima uitziet.
Begin klein: vervang drie tegels, hang een regenton aan de regenpijp, en zet wat lavendel langs het pad. Wie eenmaal ziet hoe weinig aandacht een droogtetolerante tuin vraagt vergeleken met een traditionele border, wil niet meer terug. De juiste standplaats voor je buitenplanten is daarin het halve werk - van diepe schaduw tot volle zon, elke plek heeft zijn eigen favoriete bewoner.
